- Tym razem w „Kapsule Czasu” wracam do nocy z 3 na 4 lipca 1941 roku. To wtedy na lwowskich Wzgórzach Wuleckich Niemcy rozstrzelali profesorów tamtejszych uczelni. Był to kolejny – po krakowskiej „Sonderaktion Krakau” z 1939 roku – brutalny krok w stronę zniszczenia polskiej nauki – podkreśla dr Paweł Bojko z Zakładu Antropologii Lekarskiej WNMK.
Wśród ofiar wspomnianego ataku było wielu lekarzy, w tym profesor Antoni Cieszyński – twórca polskiej stomatologii, oraz profesor Władysław Dobrzaniecki – pionier chirurgii plastycznej. Zginął też – wraz z trzema synami – ostatni rektor lwowskiego uniwersytetu, profesor Roman Longchamps de Bérier.
W tej tragicznej historii zdarzył się jednak niemal niemożliwy splot wydarzeń. Na śmierć prowadzony był także wybitny pediatra, profesor Franciszek Groer. W ostatniej chwili Niemcy zawahali się i wyłączyli go z grupy skazańców. Życie uratowało mu niemiecko brzmiące nazwisko oraz pochodzenie żony, która była cudzoziemką.
Dzięki temu szczęśliwemu zrządzeniu losu profesor Groer ocalał i po wojnie stał się jedną z kluczowych postaci okresu formowania się naszej Uczelni. Profesor aktywnie uczestniczył w powstaniu Śląskiej Akademii Medycznej, pełniąc w niej funkcję pierwszego Prorektora. Jego postać to dla nas symboliczny pomost – profesor Groer był bowiem częścią licznej grupy lwowskich uczonych, którzy po wojnie wnieśli znaczący wkład w powstanie i rozwój naszej dzisiejszej Alma Mater.
Pamięć o tych wydarzeniach jest pielęgnowana. Kilka lat temu ziemia śląska gościła Jana Longchamps de Bérier – syna zamordowanego rektora, oraz badaczy zajmujących się historią tamtego okresu.
Załączam archiwalne artykuły prasowe, które szczegółowo opisują tamte wydarzenia. Z pełnymi wydaniami czasopism można zapoznać się w zbiorach Śląskiej Biblioteki Cyfrowej:
„Gazeta Robotnicza” 1945, nr 213: https://sbc.org.pl/dlibra/publication/327844/
„Trybuna Robotnicza” 1960, nr 73: https://sbc.org.pl/dlibra/publication/110195/
Gorąco też zachęcam do zapoznania się z książką profesora Adama Redzika pt. „Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie” (Kraków 2015). To wyjątkowe i monumentalne dzieło, przedstawiające dzieje jednego z najważniejszych polskich uniwersytetów od założenia przez króla Jana Kazimierza aż do tragicznej śmierci i ekspatriacji polskich uczonych w wyniku II wojny światowej.
Kontakt z Pracownią Historii Medycyny Górnego Śląska: tel. 32-208-86-01, e-mail: pbojko@sum.edu.pl adres: ul. Medyków 4, 40-752 Katowice.
Opracował:
dr n. hum. Paweł Bojko, Zakład Antropologii Lekarskiej WNMK
Dane wysyłającego:
Patrycja Matusińska
